Nanoteknoloji alanında lider olmak isteyen Rusya’nın bu amaca ulaşmasını sağlayacak bir unsur da, nanoteknoloji alanında yeteri kadar kadro oluşturmak. Bunu sağlamanın yolu da, gençlerin nanoteknoloji alanında yönelmesini sağlamak. Geçen gün bu konu ile ilgili Rosnano’dan bir işbirliği açıklaması geldi.

Rosnano ve Binom yayınevi ortaklaşa “Nanoteknolojilerin dünyası” adlı bir ders serisi oluşturacak. Dersler önce Rusya’nın büyük şehirlerinde denenecek ve daha sonra farklı şekillerde, internet dahil, dağıtımı yapılacak.

Derslerde nanoteknolojinin temelleri, şu anki uygulamaları ve gelecek uygulamalarından bahsedilecek. Nanoteknolojinin her yönüyle öğrencilere anlatılmasının önemi şöyle. Rusya da dahil birçok ülkede insanlar ara sıra medyada nanoteknoloji kelimesi geçen haberler duyuyorlar ve bu teknoloji hakkında ilk başlarda olumlu düşünmeye başlıyor. İlgi göstermeye başlayan kişileri bulup onları eğitince geleceğe yatırım yapmış olursunuz. İlgi gösterenlere şimdiden eğitim vermezseniz, daha sonra lazım olduğunda vermeniz çok daha zor olacaktır. Çünkü adaylar konuya karşı ilgilerini kaybetmiş olacaktır.

Rosnano gençlerin ilgisini bu alanda çekmenin bir günlük, bir yıllık bir proje olmadığının farkında.Yıllarca devam eden bir süreç bu, okul yıllarından araştırma oluncaya kadar. Bu projelerinin bu konuda birçok şeyi başarmanın bir ön şartı olarak görüyorlar.

Proje daha başlamadan, Rusya’da nanoteknoloji eğitiminde neler yaıldığını listesi çıkarılmış: 5-10 tane ders kitabı var, nanoteknoloji olimpiyatı düzenleniyor, NanoNewsNet, Nanometer gibi siteler nanoteknoloji haberlerini Rusça paylaşıyorlar, bazı üniversiteler kendi bünyelerinde konferanslar düzenliyorlar. Rusya’da sistematik bir şekilde nanoteknolojiyi eğitime sokmak için uğraşan bir oluşum daha yok.

Proje 3 aşamadan oluşuyor:

• 2009′un sonuna kadar çeşiti uzmanlarla birlikte 20 tane ders oluşturulacak
• 2010 yılında dersler Rusya’nın büyük şehirlerinde okutulacak
• 3. aşamada ise derslerin yoğun bir biçimde dağıtılması yapılacak

Kaynak: 1

Bu sene Rusya 2. defa uluslararası nanoteknoloji fuarı düzenliyor. Fuara bu sene 36 farklı ülkeden 300 şirket temsilcisi katılıyor. Türkiye’den katılan yok. Komşumuz İran mesela 7 şirketle fuardaki yerini almış durumda.

Açılışta konuşan Medvedev Rusya’nın nanoteknoloji ne kadar önem verdiğini bir kez daha gözler önüne serdi. Konuşmadan not ettiğim kısa başlıkları sizlerle paylaşmak isiyorum:

1- En önemli şey, araştırma merkezleri açmak, kadro yetiştirmek, nanoteknoloji ile ilgili kanun çıkarmak değil. En önemli şey, hepimizin içinde nanoteknolojiyi geliştirme isteğinin olması. Herkes bu gelişmeye nasıl katkıda bulunurum diye düşünse, şimdiki altyapı, insanlar ve kanunlarla bile birçok şeyi gerçekleştirebiliriz.

2- Rusya yıllardır hammaddeye dayalı bir ekonomiye sahip. Artık bunun değişmesi lazım. Hammaddelerimiz ne kadar sonsuz olurlarda olsunlar; kriz sonrası ekonomimiz bilgi, yenilik üzerine olmalı. Kriz geçiyor, dünya ekonomisi büyüyor, petrol fiyatları artıyor, bize nanoteknoloji lâzım değil düşüncesi ekonomimize öldürücü bir darbe vuracaktır.

3- Mütevazı olmayan bir hedefimiz var. Rusya’yı lider yapmak. Bunun için gerekli entelektüel birikimimiz, kurumlarımız ve paramız var. Şu an dünyanın devlete bağlı en büyük yatırım kurumuna sahibiz: Rosnano. Hedefimiz 2015′e kadar nanoteknolojiye 318 milyar ruble (şu an 10.6 milyar $) yatırıp, 900 milyar rublelik (şu an 30.2 milyar $) üretim yapmak istiyoruz, ve bunun en az 1/4′ü ihracat olması gerekiyor.

4- Çeşitli sebeplerle yurtdışına gitmiş Rus bilim adamlarını, ülkemize çekmek için elimizden geleni yapmalıyız.

5- Bilimde uluslararası tecrübelerden yararlanmak faydalı fakat öyle gözüküyor ki adımların çoğunu biz kendimiz belirleyeceğiz..

6- Rusya’da özel sektör bu konuya ilgi göstermiyor. Devletin görevi şirketlere bu konuyu anlatıp, ilgilerini çekmeyi başarmak olmalı.

7- Tahminlere göre Rusya’ya 100.000- 150.000 nanoteknoloji uzmanı gerekiyor. Eğitim kurumlarımızı bu hedefe göre yenilemeliyiz.

Rusya başbakanı Putin dün Rosnano ayrılacak para miktarını onayladı. Buna göre kuruma 2010′da 1 milyar ruble ayrılacak.

Fazla söze gerek yok. Bizden daha geç nanoteknoloji yarışına giren Rusya, 2 yılda düzgün politikalara nerelere geldi işte. Daha önce de bu konuyu incelemiştim.

Bizdeki durum ne peki? Cumhurbaşkanımız 1 tane araştırma merkezini gördükten sonra, nanoteknolojide öncü ülke olacağız diye açıklama yapıyor. Başbakanımızın bu konuda hiç açıklama yaptığını görmedim. Suçlu sadece onlar değil tabi ki, fakat durumumuzu anlatmak için bu örneği verdim. Biz de isteriz tabi ki öncü ülke olmamızı fakat bunun için devlet büyüklerimizin bu meseleleri yakından takip etmeleri gerekiyor. Medvedev’in dediği aynen bizim için de geçerli: “Hepimizin bu konunun öneminden haberi olup, nasıl katkıda bulunabilirim diye düşünmesi lâzım.” Bu iş sadece bilim adamlarına bırakılan bir mesele olamaz. Yakın zamanda önlemler almazsak, nanoteknoloji devrimini de kaçırmış olacağız. Piyasaya nanoürün sürmediğimiz ve pazarlamadığımız sürece nanoteknoloji alanında sözü geçen bir ülke olamayız.

Rosnano’nun bir yılın özetini çıkardığı raporu anca okuyabildim. Yayınlanan raporun İngilizcesini okumak isteyenler şu bağlantıyı takip edebilirler.

Başka ülkelerdeki kurumların nanoteknoloji alanında ne gibi adımlar attığını izlemenin ülkemizde de bu konularda çalışan kişilere yol gösterici olacağını düşünüyorum. Rusnano’nun 14 ayda neleri başardığını görünce, düzenli ve planlı çalışıldıktan sonra çok önemli gelişmeler yapılabildiğini tekrar anladım.

Burada bahsedilen gelişmelerin bazılarını zaten blogda haber olarak da paylaşmıştım. Blogu düzenli takip eden birisi iseniz, haberler size tanıdık gelecektir.

Rosnano’nun kurulmasına 19 Temmuz 2007′da çıkarılan bir kanun ile karar verilmiş, 2 ay sonra da, yani 19 Eylül 2007′de, özerk ticari amaç gütmeyen bir organizasyon olarak kayıt olmuştu. İlginçtir ki UNAM’ın kuruluş tarihi de 19 Nisan 2007′dir.

Rosnano’nun amacı, desteklenmek üzere nanoteknoloji projesi kabul edip, uygun olanlara destek vermek, desteklediği projelerin kontrolünü yapmak, ayrıca nanoteknoloji uzmanı yetiştirme amacı güden projeleri desteklemek.

Rosnano 2007′nin son çeyreği ve 2008′in ilk çeyreği boyunca yönetim organlarını belirledi, 2008′in ilk yarıyılında ise Rosnano’nun 2020 yılına kadarki stratejisi kabul edildi. Yönetim organları belirlenirken aynı zamanda projelerin kabul, değerlendirme ve onay sürecinin nasıl olacağına karar verildi.

Rosnano 1 Nisan 2008′de proje alımlarına başladı. Hedef toplam 14 milyar rublelik (430 milyon dolar) proje kabulu yapmaktı fakat projelerin değerlendirme kriterlerinin 2008′in sonuna kadar anca oturması ve bazı projelerin incelenmesinin çeşitli nedenler ötürü uzaması, bu değere ulaşılamamasına neden oldu. 2008′in sonuna kadar 811 başvuru yapıldı, 7′si onaylandı. 811 başvurunun Rusya’daki şehirlere göre ve ülkelere göre dağılmasını aşağıdaki şemalarda görebilirsiniz. Rosnano yurtdışından da yapılan başvuruları üretimin bir kısmını Rusya’da yapma şartı ile kabul ediyor.

Projelerin alanlara göre dağılımı

Projelerin şehirlere göre dağılımı

Projelerin ülkelere göre dağılımı

Rusya’nın nanoteknoloji alanındaki 2020 yılı stratejisi Dünya’da bu alanda lider ülkelerden biri olma ve uluslararası nanoteknoloji camiasında tanınma.

Rosnano 2008 yılı içerisinde 26 tane anlaşma yapmış.
- 10 tanesi Rusya’daki bilimsel ve eğitim kurumları ile
- 6 tanesi Rusya’daki bölge yönetimleri ile
- 4 tanesi şirketlerle
- 6 tanesi Rusya’daki yürütme organları ile

2008′in sonuna kadar onay verilen projelerin toplam değeri 10.3 milyar ruble (316 milyon dolar) , 5.5 milyar rublesi (169 milyon dolar) Rosnano tarafından karşılanıyor.

Onaylanan projeler ise şöyle:

Çok hassas küresel olmayan optik eleman imalatı – 29 Mayıs 2008

Katı alaşımdan yapılmış nanoyapılı çok katmana sahip alet üretimi – 11 Ağustos 2008

Uluslararası yüksek lisans programı – “Nanoteknoloji ürünlerinin ve nanosanayinin teşhisi, metrolojisi, standartlaştırması ve sertifikasyonu” – 25 Eylül 2008

Brakiterapi için alet üretimi – 25 Eylül 2008

Medikal cihaz üretecek olan bilim merkezi BETA’nın kurulması – 6 Kasım 2008

Nanoteknoloji kullanarak yeni nesil aydınlatma araçlarının üretilmesi – 6 Kasım 2008

Risk sermayesi şirketi kurulumu – 18 Aralık 2008

Rosnano bu arada bir de Uluslararası Nanoteknoloji Forumu düzenledi. Dünya’nın çeşitli yerlerinden ziyaretçilere Rusya’nın nanoteknoloji alanında yapabildikleri sergilendi, işbirlikleri yapıldı.  Forum bu yıl da tekrarlanacak. Rosnano yetkilileri nanoteknoloji alanında üst seviyelerde bulunan ülkeleri (ABD,İsrail,Çin vs.) ziyaret edip işbirliği anlaşmaları imzaladılar, oradaki bilim merkezlerini gezdiler.

Türkiye de 2023 yılında nanoteknoloji alanında olacakları planlamış durumda. Fakat UNAM’daki hocalarımızdan duyduğumuza göre işler gerçekten çok yavaş yürüyor. 1 ayın  1 yılın kısa bir zaman olduğunu düşünebiliyor yetkililer bazen ve işleri ağırdan alıyorlar. Aylar birikiyor, yıl oluyor, planladıklarınızın çok azını gerçekleştiriyorsunuz, moraliniz de bozuluyor. Böyle giderse 2023 hedeflerimizin çok azını gerçekleştireceğiz. 14 ayda Rosnano’nun yaptıkları işte ortada. Ahmed Yüksel Özemre “Ah Şu Atom’dan Neler Çektim” kitabında Güney Kore’nin 10 yılda hükümetin bir hedefe kilitlenip, organize bir şekilde çalışıp nükleer santral konusunda hiçbir teknik altyapıları olmama durumundan Çin’e nükleer santral yapma konusunda danışmanlık yapacak hale geldiğini yazıyordu. Buna benzer şekilde Güney Kore’nin, Almanya’nın, Japonya’nın başarı hikayeleri var. Fakat hepsinin ortak noktası var: çalışmak.

Rosnano yönetim kurulu Rosnano’nun faaliyet göstereceği 5 yeni yatırım çeşidini onayladı. Bu 5 yatırım çeşidinin isimleri şöyle: yeni fikirlere proje desteği, düşük bütçeli projeler, belirli bir sektöre yönelik projeler, uluslararası işbirliği ve devletlerarası işbirliği kapsamındaki projeler.

Bu tip bir yapılanmaya gidilmesinin sebebi Rusya’ının yurtdışından yatırımcıları çekmek ve Rusya’ya teknoloji transferinin yapılmasını hızlandırmak ve farklı projelerde işbirliği yapmayı sağlamak istemesi.

Öncelik yeni fikirlere ve uluslararası projelere verilecek.

Her kategoride 20-30 projeye %50′ye kadar Rosnano tarafından destek verilmesi düşünülüyor. Rosnano şimdiden Rusya’daki ve yurtışındaki yatırımcılarla konuşmalara başlamış. Görüşmelerden sonra Rus nanoendüstrisine yatırımın 2 katına çıkması bekleniyor. Şimdiki durumda bile Rusya Dünya’da ilk üçe girdiğini hatırlatmak isterim.

Kategoriler hakkında kısa bilgi vermek gerekirse,

Yeni proje kategorisindeki projeler üzerinde çalışılırsa ticarete dönüşebilecek fikirleri içeriyor. Aranan özellikler, bu tip işlerde artık klasik haline gelmiş olan, fikrin olması, işplanı, mümkünse patentinin alınabilmesi ve sektör segmentinin çekici olup olmadığı.

Düşük bütçeli projeler ile düşük seviyede üretim yapan şirketlere yönelik. Proje sonunda şirket beklenen büyüklüğe ulaştıktan sonra direk Rosnano ya da başka birileri tarafından desteklenerek, portfölyö şirketine dönüşmesi bekleniyor.

Sektöre yönelik projelerin ilgili sektörün yol haritasına uygun projeler olması bekleniyor. Proje sektöre yönelik olduğu için sektör liderleri ile beraber çalışma şansı doğuyor.

Uluslararası projeler teknoloji transferini ve yurtdışı şirketlerini Rusya’ya çekmeyi amaçlıyor. Yurtdışından destek alanlar Rusya’ya vergi ödeyecekler.

Devletlerarası işbirliği projelerinde devletlerarası teknoloji değişimi, bilgi birikimi paylaşımı, uluslarası pazarlama açılma planlanıyor.

Kaynak: 1

Rosnano gözetleme kurulu Tataristan’ın başkenti Kazan’da kurulacak Danaflex şirketine yatırım yapmayı kabul ettiğini açıkladı. Bilimsel ve teknik destek Kazan Devlet Üniversitesi ve Kazan Teknik Üniversitesi bünyesinde verilecek.

2008 yılında Rusya’da 33 milyar ruble’lik (1 milyar $) pazar büyüklüğü olan ambalaj sektöründe kurulacak yeni şirketin %49‘una Rosnano, %51‘ine Danaflex (Ambalaj fabrikası) sahip olacak. Rosnano toplam 1.2 milyar rublelik (36 milyon $) bir destek sağlayacak.

Rusya ambalajlarının %10′nunu ithal ediyor. Bu oranın 2016′da %14′e çıkması tahmin ediliyor. İthal edilen ambalajların özelliği fonksiyonel olmaları. Rusya bu projeyi başlatarak fonksiyonel ambalajları da kendisi üretip, dışa bağımlılığı bitirmek istiyor.

Şirketin üreteceği polimer filmlerden oluşan esnek paketleme malzemeleri gıda, kozmetik, ev kimyasalları gibi ürünlerin paketlenmesinde kullanılacak. Fonksiyonel paketler, ürünleri nemden, yağdan, petrol ürünlerinden, mikroorganizmalardan, morötesi  ışınlardan koruyor. Böylece daha az katkı maddesi kullanılıyor, paketler açılmadan ürünler özel fırınlarda işlenebiliyor.

Projedeki önemli tarihler ise şöyle:

2009 – 2011 – Makine alımı ve kurulumu

2011 – Üretim tesisin açılması

2013 – Planlanan üretim seviyesi olan 20.000 tona ulaşma

2016 – Projenin kâr etmeye başlaması

Kaynak: 1 , 2