NANOTÜRKİYE » Haberler

ATANANO Yönetmeliği Yayınlandı

Ahmet Yükseltürk — Fri, 09 Dec 2011 14:25:36 +0000

9 Aralık 2011 tarihli Resmî Gazete’de Atatürk Üniversitesi Nanobilim ve Nanomühendislik Uygulama ve Araştırma Merkezi yönetmeliği yayınlandı. Merkezin amacı şu:

Merkezin amacı; Üniversitenin nanobilim, nanoteknoloji nanomühendislik konularında yürütülen bilimsel ve teknolojik çalışmaları yapmak için laboratuar imkanları hazırlamak, yeni yöntemleri, teknikleri kullanarak üstün özellikli yeni bilimsel ve teknolojik ürünler geliştirmek, Türkiye’nin bu alanda öncelikli konularını belirleyerek bu konularda çalışmalar yapmak, laboratuvar şartlarında bilimsel araştırmalar yaparak günlük kullanım alanı olan ürünleri geliştirmek, bunları endüstriye uygun hale getirecek araştırma faaliyetlerinde bulunmak ve Üniversitenin bu konularda araştırmalar yapan diğer birimleriyle işbirliği yapmak, geliştirilen bilgi ve ürünlerin kullanıcılara aktarılmasına katkıda bulunmak ve ulusal ve uluslararası işbirliği sağlamaktır.

Atatürk Üniversitesi’nin internet sitesinde şu an araştırma merkezi ile ilgili bir bağlantı yok, o yüzden merkezde hangi araştırmacılar çalışıyor, araştırma konuları neler bilemiyoruz.

İlgili yazılar

UNAM yönetmeliği yayınlandı

Ahmet Yükseltürk — Mon, 22 Aug 2011 22:08:21 +0000

Bilkent Üniversitesi’nde Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (UNAM) 2008′den beri faaliyet gösteriyordu ama aslında resmi adı “Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi” değildi. Merkezin direktör yardımcısı Doç. Dr. Mehmet Bayındır birkaç yıldır merkezin adında “Ulusal” kelimesinin geçmesi için uğraştıklarını belirtmişti. Neden böyle bir ısrar var? Merkezin adı ulusal olursa, Türkiye’deki bütün araştırmacılar buradaki imkanları daha rahat kullanabilecek diye biliyorum. Yanlışım varsa lütfen düzeltin.

Dün (22 Ağustos 2011) Resmi Gazete’de merkezin yönetmeliği yayınlandı. Merkezin resmi adı “Bilkent Üniversitesi Ulusal Nanoteknoloji Merkezi”.

Yönetmeliğin çıkması için bile bu kadar vakit kaybetmeseydik keşke. Bakalım yönetmelik UNAM’ın işleyişini nasıl etkileyecek.

Merkezin amacı şöyle:

Ulusal Merkezin amacı; üniversitelerden, kamu ve özel sektörden gelen araştırmacılara Ulusal Merkez tarafından sunulan olanaklarla Türkiye’nin nanoteknoloji alanında araştırma potansiyelinin gelişmesine katkıda bulunmak, geliştirilen yeni teknolojilerle sanayi ürünlerimizin iç ve dış pazarlarda rekabet gücünün ve bunun sonucunda halkımızın refah seviyesinin artırılmasını sağlamaktır.

Benim merak ettiğim ise yönetmeliğe göre Bilim ve teknoloji kurulu ile Değerlendirme kurulu’nun hazırlayacağı raporlar.

Bilim ve teknoloji kurulunun görevlerinden bir tanesi şu:

“Her yılın sonunda toplanıp, o yıl içinde gerçekleştirilen Ulusal Merkezin çalışmalarını değerlendirmek ve değerlendirme sonuçları ile önerilerini Ocak ayı içinde Mütevelli Heyeti Başkanına, Rektöre ve Başkana sunmak”

Değerlendirme kurulunun da benzer bir görevi var:

“Her yılın sonunda, o yıl içinde Ulusal Merkezde yapılan bilimsel ve teknolojik faaliyetleri, Ulusal Merkezin yıllık programlarını ve orta dönem planlarını incelemek; gerekirse Ulusal Merkezin araştırma faaliyetleri alanında yeni konular önermek”

UNAM’ın sitesinin yayınlar kısmındaki Yıllık İlerleme Raporu bağlantısı ne zamandır boş idi. Bakalım Ocak 2012′de ilk raporlar sitede paylaşılacak mı.

İlgili yazılar

Foresight 2010 konferansı – J. Storrs Hall

Ahmet Yükseltürk — Sat, 09 Jul 2011 07:20:07 +0000

Foresight 25 yıl önce kurulmuş nanoteknoloji üzerine çalışan bir düşünce organizasyonu. Bu yazımda Foresight 2010 konferansında konuşan John Storrs Hall’un konuşmasının özetini yayınlayacağım.

Josh Storrs Hall hakkında kısa bilgi:

Bağımsız çalışan yazar ve bilim adamı. İki tane kitabı var: Nanofuture: What’s Next for Nanotechnology (2005) (Nanogelecek: Nanoteknolojide Sonraki Şey Ne?), Beyond AI: Creating the Conscience of the Machine (2007) (Yapay Zeka’dan Sonra: Makinenin Vicdanını İnşa Etme) Moleküler Üretim Enstitüsü (http://www.imm.org/about/hall/)ve Foresight’ta görev alıyor.

Kişisel sitesi: http://autogeny.org/

Konuşma videosu:

J. Storrs Hall: “Roadmaps to Nanotech and AGI” at Foresight 2010 Conference from Foresight Institute on Vimeo.

Konuşmanın özeti:

Foresight’ın yaptığı bir iş de yol haritası hazırlamak, mesela Productive Nanosystems Roadmap (Üretken Nanosistemler Yol Haritası), Artificial General Intelligence (Genel Yapay Zeka).

Hall konuşmasında nanoteknoloji gibi yeni bir teknoloji için yol haritası hazırlanırken neler yapılmalı sorusunu cevaplıyor.

Önce yeni bir teknolojiyi oluşturuyorsunuz. Yeni bir teknoloji insanların sağlığını iyileştirmeli, ömrünü uzatmalı, önceden seçilmiş insanların sahip olduğu şeylere normal insanlar da sahip olabilmeli, kabiliyetlerin, seçeneklerin artması.

Peki böyle bir şeyin mümkün olduğunu nasıl biliyoruz?

Tabiatın bir modele göre işlediğini varsayıyoruz. Bu modeli bulduktan sonra bu modelin daha verimlisini, daha güçlüsünü, hızlısını yapabileceğimizi düşünüyoruz.

Örnek olarak uçak teknolojisi: havadan ağır canlılar uçuyordu, nasıl uçuyorlar? Kanat çırpmanın havalanmaya yaradığını bulduk, kanat şeklinin ve katlanma biçiminin uçuşa olan etkisini bulduk vs. Bugün uçaklarda kanat çırpma teknolojisini kullanmıyoruz bile.

Nanoteknoloji de benzer şekilde. Hayatın oluşmasını sağlayan moleküler makineler var. Yapay zeka teknolojisi için ise örnek olarak beynimiz var. Bu süreçleri anlamak istiyoruz.

Teknoloji gelişiminin safhaları var. Uçak teknolojisine bakacak olursak yine. Önce esinlenme var: kuşlar. Daha sonra teori gelişiyor: aerodinamik. Deneyler başlıyor: rüzgar tünelleri vs. Teknik sıçrama noktası: Wright kardeşler (ilk çakılmayan uçak), Ekonomik olarak sıçrama noktası: 1. Dünya savaşı, yolcu taşıma.

Nanoteknolojinin safhaları nasıl? Esin kaynağı: hayat. Teorik altyapı: moleküler biyoloji, kimya, makine mühendisliği. Deneyler: nanoaygıtlar, atomik hassasiyette üretim (şu an burdayız), Sıçrama noktası: moleküler makine araçları, Ekonomik sıçrama: nanofabrikalar.

Yapay zeka da durum benzer. Esin kaynağı: beyin, teori: Hesaplama, Kontrol teorisi, nöroloji, psikoloji, Deneyler: bilgisayarlar, yazılımlar, ağlar, karmaşık sistemler (Şu an buradayız). Teknik sıçrama noktası: kendi kendini geliştiren yazılımlar. Ekonomik patlama noktası: eğitilebilir, güvenli yapay zeka uygulamaları, robotlar, dil arayüzleri.

Teknik sıçrama safhasını biraz daha detaylı inceleyelim. Neden önemli?

Ortaya sürülen teknolojinin önemli fonksiyonlarını içeriyor, kavramın çalıştığını gösteriyor (Bu teknoloji mümkün diyebiliyoruz), teknik gayretleri bu konuya odaklıyor, pratik deneme için araç, finansal destekler sağlanıyor, yeni imkanlar ortaya çıkıyor

Peki teknik sıçrama politikasını nasıl belirleyeceğiz?

Yolu tam olarak çizmek önemli değil, birçok yaklaşım denenmeli. Sonunda her şey düşünüldüğünden farklı yapılacak. Önemli olan sıçrama noktasının özelliklerini kavramak. Her şey otojeni ile oluyor (inorganik bir ortamda kendiliğinden canlı oluşması)

Nanoteknolojide önemli olan atomik hassasiyette üretim. Ama bunun için sadece Feynman’ın yolunu takip etmemek gerekiyor. Yani hedefisiniz sadece atomları hareket ettiren makine üretmeye çalışmak ise, hedefinize ulaşamadan bir yerde tıkanacaksınız. İşte o tıkandığınız yerde başka yaklaşımlardan (amacı atom hareket ettirmek olmayan teknolojilerden) faydalanabileceksiniz (DNA origami, genetik) Çoklu yaklaşım ile problemleri çözmemiz gerekiyor.

İlgili yazılar

Erciyes Üniversitesi’ne Nanoteknoloji Merkezi

Ahmet Yükseltürk — Mon, 02 May 2011 10:57:30 +0000

Bugün Resmi Gazete’de “Erciyes Üniversitesi Nanoteknoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi”nin (ERNAM) yönetmeliği yayınlandı.

Üniversitenin sitesinde merkezle ilgili sadece bir duyuruya ulaşabildim. Merkezin kurulacağı 10 Aralık 2010 günü bir toplantıda açıklanmış. 40 araştırmacı olacak deniyor.

Merkezin amacı:

Merkezin amacı; Üniversite öğretim elemanlarının nanofotonik, nanoelektronik, nanomanyetizma, nanomalzeme, nanokarekterizasyon, nanofabrikasyon, nano ölçekte kuantum bilgi işleme gibi nanobilim ve nanoteknoloji ile diğer alanlarda yapacakları çalışmalara destek sağlamak, çağdaş eğitim yöntemlerinin uygulanmasında ve ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitimde yapılacak nanoteknoloji ile ilgili pratik çalışmalara katkıda bulunmak, teknolojik gelişmeler ve uygulama alanları konusunda analiz ve araştırmalar yapmak, çözüm önerilerinde bulunmak, ticari ürünler oluşturarak Merkeze gelir sağlamak ve bu alanlarda patent almak ve yayınlar yapmaktır.

Bilgiler geldikçe, burayı güncellerim. Malzeme Bilimi ve Mühendisliği bölümü başkanı Mehmet Hançer ile iletişime geçmeyi düşünüyorum.

04 Mayıs 2011 güncelleme: Dün (03 Mayıs 2011) Mehmet Hançer’den cevap geldi. E-postadaki yazım hatalarını düzelterek yayınlıyorum.

Başlangıç olarak 1600 m² bir alana kurulacak merkezin ilk yatırım maliyeti için gerekli olan 1 milyon TL’lik mali destek Kayserili hayırsever bir işadamımız tarafından karşılanmıştır. Uluslararası standartlarda inşa edilecek merkezde 170 m²’lik bir alanda sınıf 10000 ve sınıf 1000 kalite temiz odalar, 800 m²’lik bir alanda normal laboratuar ve 400 m²’lik bölümde ise ofis ve yönetim alanları bulunacaktır. Merkezin temeli 11 Nisan 2011’de Cumhurbaşkanımız Sayın Abdullah Gül’ün de bulunduğu bir törende atılmıştır. Yine merkez resmen YÖK tarafından tanınarak Erciyes Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (ERNAM) adı altında Resmi Gazete’de ilan edilmiştir. Bu bakımdan, merkezin kurumsal bir kimlik kazanması açısından önemli olan tüm adımlar atılmış ve gerekli altyapı planlamaları yapılmıştır. Araştırma merkezinin üniversitemiz bünyesinde kurulması ile bölgemize ve özellikle Kayseri Organize Sanayi Bölgesi’nde (KOSB) faaliyet gösteren 300’ün üzerindeki orta ve küçük ölçekteki şirketlere ürün portföyünün artırılması ve gelişimi konusunda hatırı sayılır katkı yapması beklenmektedir. Merkez 14-18 kişilik disiplinlerarası bir çekirdek kurucu uzman kadrodan oluşmakta olup, özellikle nanomalzemeler (nanopartikül ve nanoyapı sentezi, karekterizasyonu, modelleme, akıllı nanokaplamalar, seramik-polimer kompozit, ambalaj, lityum ve katı oksit yakıt pilleri, diş protezleri) ve nanoilaçlar (güdümlü, kontrollü ilaç dağıtımı, nano diş dolgu malzemeleri) üzerine bir çalışma modeli benimsemiştir. Bu tipte bir çalışma modelinin özellikle bölgemiz ve ülkemiz küçük ve orta ölçekte şirketlerin sınırlı Ar-Ge çalışma şartları dikkate alındığında daha gerçekçi bir yaklaşım olacağı öngörülmüştür. Bu nedenle destek istenen Erciyes Üniversitesi Nanoteknoloji Araştırma Merkezi’nin (ERNAM) yaratacağı imkânların, sadece üniversitemizdeki farklı bölümlerle sınırlı kalmayıp, bölgemizde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekteki şirketlerin nanoteknoloji tabanlı yeni ürünler geliştirerek, dünya ile rekabet edebilmelerine ve süratle büyümelerine katkı sağlaması beklenmektedir.

Kendisine hızlı cevap için teşekkür ediyorum.

İlgili yazılar

4. Nanoteknoloji Günü’nden Canlı Blog (İkinci Kısım)

Ahmet Yükseltürk — Sat, 02 Apr 2011 10:54:07 +0000

Merhaba arkadaşlar. 4. Nanoteknoloji Günü öğleden sonraki oturumları başladı. Sabahki sunumlarla ilgili notlara şuradan ulaşabilirsiniz.

Etkinlik bitti. İlginiz için teşekkürler. Bir başka canlı blogda görüşmek üzere.

Geçen seneki canlı blog için tıklayınız.

Doç. Dr. Alper Kiraz – Koç

Not: Bu konuşma çok teknik olduğu ve biraz hızlı devam ettiği için buraya çok detaylı şeyler yazamadım. Kusura bakmayın.

Konuşma üç kısımdan oluşacak.

Kuantum mühendisliği

Kimya ve biyoloji mühendisliği

Optoelektronik mühendisliği

Kuantum mühendisliği:

Kuantum mühendisliği için ayrık enerji sistemlerine sahip bir sistem gerekli. Kuantum özelliklere sahip bir sistemle bilgi işleyebiliriz. Fakat şu ana kadar böyle bir sistem yapamadık, kuantum bilgisayarlar piyasada değil. Kuantum mühendisliğinin önündeki en büyük engel dış dünya etkilerinden kuantum sistemi koruma.

Sistemi nasıl koruyacağız? İlk yöntem, vakum kullanarak atomları tuzaklayabiliriz. Tuzaklama sistemini yapan kişi Nobel aldı.

Çok atomu, tek atomu ve iyonları tuzaklayabilirsiniz. İki problem var: atomu tuzaklasanız bile hareket etmeye devam ediyor: Brownian hareketi. Bir de tuzağa düşmüş atomu sonsuza kadar incelemeniz mümkün değil.

İkinci yöntem ise soğutma. Sistemi soğutarak ideale yakın kuantum-mekanik sistemler oluşturabilirsiniz.

Tek foton kaynağı üretme problemi. Elektronları teker teker göndermeniz mümkünken tek foton üretme kaynağı doğada yok.

Tek foton algılayıcılar üretildi. Şu ana kadar çok büyük bir uygulama bulunmadı ama bir şey yapmak mümkün: rastgele sayı üretme, kuantum kriptoloji (çok daha güvenli haberleşme, idealde kimsenin konuşmayı dinlemesi mümkün değil bu sistemlerde).

Kimya ve biyoloji mühendisliği:

Ajan molekülleri kullanmak. Ajan molekül olarak ne kullanabiliriz? Boya, kuantum nokta vs.

Tek moleküllü motorlarıni incelenmesi.

Not: Bu kısımdaki konuları daha önce bilmediğim için buraya çok detaylı şeyler yazamadım. Kusura bakmayın. Konuşmada çok fazla teknik terim var.

Optoelektronik mühendisliği

Not: Bu kısımdaki konuları daha önce bilmediğim için buraya çok detaylı şeyler yazamadım. Kusura bakmayın. Konuşmada çok fazla teknik terim var.

Prof. Dr. Emir Baki DENKBAŞ – Hacettepe

Emir hocayı Hacettepe’de ziyaret etmiştim, okumak isterseniz buyurun.

Konuşma başlığı: “Tıp ve sağlık bilimlerinde nanoteknoloji”

Nanoteknolojinin kısa tarihçesi, tanımından bahsetti şu ana kadar. Şu yazı faydalı olabilir: Nanoteknoloji Nedir?

Gecko, kelebek ve nilüfer yaprağında nanoyapılar. Doğada birçok nanoyapı var, biz de bunlardan çokça ilham almalıyız.

Nanoteknoloji önümüzdeki 5 yıla damgasını vuracak. Şu an sizler çok şanslı bir dönemdesiniz.

Tekstilde prestijli ülke idik. Şu an biraz geride kaldık. Akıllı tekstille tekrar eski prestijimizi yakalayabiliriz.

Şu an nanoteknoloji ürünleri yavaş yavaş etrafımızı sarıyor. Farkında olarak ya da olmayarak nanoürünler kullanıyoruz. Ürünlerin çoğu büyük şirketler tarafından üretiliyor.

Nanoteknoloji kullanan yöntemlerle hastalık teşhisi yapılabiliyor. Yavaş yavaş klinik uygulamalar başladı.

Farklı tıp alanlarında nanoteknoloji uygulamaları:

Kalp stentlerinde nano delikler açıp buraya tıkanmayı engelleyecek ilaçlar dolduruluyor. Daha sonra kontrollü olarak bu ilacı salıyorsunuz.

Tümörleri dondurarak öldürme ve tedavi etme. Bu yöntemle kemoterapide olduğu gibi sağlıklı hücreler de donduruluyordu. Artık önce nanoparçaçık gönderiliyor ve sadece zararlı hücreler öldürülüyor. Klinik denemeleri başladı, yöntemin literatürde adı nanocryosurgery.

Nanorobotik ile vücudu kesmeye gerek kalmadan vücudun içine çeşitli robotlarla girip müdahale etmek mümkün. Diş hekimliğinde de yapay diş konusunda nanoteknoloji uygulamaları var: nanodentistry diye arama yapılabilir.

Yapay organ ve ortopedide nanoiplikçikler kullanılıyor.

Nanoparçacıklar kullanarak daha detaylı parmak izi almak mümkün. Parmak altın nanoparçacıklara batırılıyor.

Nanoteknolojinin zararları araştırılmalı ve önlenmeli. Nanotoksikoloji alanı bununla ilgileniyor.

Hacettepe Üniversitesi Nanoteknoloji ve Nanotıp Anabilim dalı‘nda şu an 110 öğrenci var. Şu ana kadar 15 öğrenci yüksek lisansını bitirmiş, seneye de 4-5 tane doktorasını bitirecek.

Yrd. Doç. Dr. Sinan Filiz – Bilkent

Konuşma başlığı: “Biyolojiden Esinlenen Üretim”

Mikrosistemler üzerine çalışmalar yapıyor. Konular ise hassas üretim tezgahı (kendi tasarımı, hassas konum ölçme özelliği, hassas kesiciler), mikroenjeksiyon, mikro iğnelerle ilaç tedariki, minyatür protezler (kulak protezi mesela).

Konuşma kendi araştırması üzerinde olmayacak, daha çok şu an üzerinde düşündüğü konularla ilgili olacak. Teknik bir konuşma değil, felsefi bir konuşma yani.

Biyolojiden esinlenen tasarımdan daha önce bahsettik (gecko, nilüfer vs.)

Doğada bir de üretim var. Mesela çok küçük bir canlı olan sinekte birçok üretim süreci var. Bunların üzerinde düşünmemiz lazım. Aynı şekilde insanın gelişimi boyunca otomatik olarak birçok üretim yapılıyor.

Bakteri motorunun çalışma prensibini hâlâ tam olarak bilmiyoruz, çünkü çok küçük bir yapı (50 nm). Motor proteinlerden oluşuyor. Motorun oluşumu aslında nanoseviyede bir üretim.

Bizim nanoüretimde şu an kullandığımız üretim yöntemleri (litografya, katman katman üretim vs.) doğadaki nanoüretim yöntemlerine göre çok kaba kalıyor.

Tohum temelli üretim olabilir ileride. Tıpkı gerçek tohumlar gibi ürünün tohumuna dönüşmesi mümkün olacak, tabi ki tohumu hammaddelerin olduğu bir ortama koymak lazım.

Etkinlik bitti. İlginiz için teşekkürler. Bir başka canlı blogda görüşmek üzere.