27 Aralık 2011 tarihinde 23. BTYK toplantısı yapıldı, geçen sene belirlenen üç ana alanın (enerji, gıda, su) detaylı stratejileri yayınlandı. Öncelikle geçen sene yaptığım yorumları okumanız faydalı olabilir. Geçen sene stratejilerde nanoteknoloji ile ilgili detay bulunmadığını yazmıştım. Alan raporlarında bu konuya temas edilebileceğini umut ediyordum.

Şimdi raporlara detaylı bakalım. Her raporda “nano” kelimesinin geçtiği yerlere baktım, sonuçlar şöyle:

Ulusal Enerji Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi (PDF)

• Teknoloji alanlarının önceliklendirilmesi çalışması sonucunda “Güneş-elektrik (fotovoltaik) dönüşüm teknolojileri, fotoelektronik nanoteknoloji çalışmaları” ikinci, “nanoteknoloji” başlığı 19. olmuş.

Ulusal Su Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi (PDF)

• Almanya ile ilgili bir rapor incelendikten sonra, Almanya şirketlerinin su konusunda biyoteknoloji ve nanoteknoloji kullandığının altı çizildiği paylaşılmış.

Ulusal Gıda Ar-Ge ve Yenilik Stratejisi (PDF)

• “2003-2011 Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında Desteklenen Gıda Alanı ile ilgili Tematik İleri Araştırma Merkezleri” arasında Gebze Yüksek Teknoloji Ens. GYTE-KOSGEB Nanoteknoloji Araştırma Merkezi ve Fatih Üniversitesi BiyoNanoTeknoloji Araştırma Laboratuvarı var.

• Gıda alanında öne çıkan ülke örnekleri incelenirken ABD başlığında şu cümle geçmektedir: “Ayrıca Amerika, hazırlanan 2012 yılı Ar-Ge Bütçe Planı ve Öne Çıkan Bilim ve Teknoloji Konuları Raporu’na göre; “21 yy. Biyoekonomisinin” temellerini oluşturmak için öncelikli araştırma desteğini, kritik konular olarak seçilen tarım, gıda üretimi, enerji, sağlık ve çevre konularına ve ilgili teknolojilere (bio-,info-,nano-) odaklamaktadır.”

• Odak gruplar oluşturulmuş, nanoteknoloji ikinci odak grubunun kapsama alanı içinde.

Sonuç: Her raporun sonunda eylem planları oluşturulmuş. Burada nanoteknoloji ile ilgili bir eylem göremedim. Türkiye’nin 2011-2016 arasında nanoteknoloji ile ilgili stratejisi acaba yok mu?

“Gelişmelere İlişkin Değerlendirmeler” (PDF) raporunda sevindirici gelişmeler var.

Bu raporda nanoteknoloji ile ilgili bulduğum bilgiler:

• Otomotiv sanayisinde “İleri malzeme teknolojileri kullanma projeleri” var.

• ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Gazi Üniversitesi Kimya Mühendisliği danışmanlığında “Metal Borhidrürlerin Sentezlenmesi ve Hidrojen Çevriminde Kullanımı” projesini yapıyor.

• ETİ Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün bir başka projesi “Bor ve Bor Bilesikleri ile Yapılandırılmış Antifouling Nanoteknolojik Kaplama Uygulamaları” Bilkent Üniversitesi, Innovcoat firması ve ETİ Maden İşletmeleri Teknoloji Geliştirme personelinin ortaklaşa gercekleştirdiği proje 2011 yılında tamamlanmış olup bor bileşiklerin de kullanıldığı nano boyutta farklı kompozisyonlarda ürünler sentezlenerek ahşap, seramik, metal gibi yüzeylere tatbik edilmiş ve olumlu sonuçlar alınmış. Yeni nanoteknoloji ürünü, Koçtaş’ta DIALL markası ile tüketiciye sunulmuş ve ayrıca, Çanakkale Seramik ve Arçelik gibi sanayi kuruluşları da üretimlerinde bu ürünü kullanmaya başlamışlardır.

• YÖK doktora sonrası araştırma uygulamasının hayata geçirilmesi stratejisi kapsamında “Yükseköğretim kurumlarında disiplinler arası lisansüstü programlarının yaygınlaştırılması bağlamında ilgili talepler öncelikle değerlendirilmekte ve bu konuda yükseköğretim kurumları tesvik edilmektedir. (Örnek olarak, Nanoteknoloji, Kadın Çalışmaları, Asya Afrika vb. Çalısmaları ve Adli Bilimler gösterilebilir)

• TÜBİTAK MAM “Malzeme alanında nanomalzemeler kullanımıyla çini performans ve kalitelerinin iyileştirilmesi için yeni teknikler geliştirmektedir”.

• Sağlık Bakanlığı, Bilkent ve Ankara Üniversitesi TÜBİTAK-1007 projesi “Nanocerrahi için Femtosaniye Fiber Lazerler Geliştirilmesi ve Kullanımı” Bütçe 1.627.000 TL

• Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının SAN-TEZ projelerinden yedisi nanoteknoloji ile ilgili.

• Tamamlanan SAN-TEZ projeleri: Anadolu Üniversitesi Nanotech İleri Malzemeler ve Elektrik-Elektronik Sistemler San- Tic. A.Ş., Orta Doğu Teknik Üniversitesi Nano Biz Nano-Biyo Teknolojik Sistemler Eğitim Bilişim Danışmanlık Ar-Ge San.Tic.Ltd.Şti

2003-2011 Yılları Arasında Yatırım Programları Kapsamında Desteklenen Tematikleri Araştırma Merkezleri

• Gazi Üniv. Nanotıp-Nanotek. Dayalı Yeni Tanı ve Tedavi Yöntemlerinin Gelistirilmesi Merkezi (2007-2011) 12.177.000 TL (2011 fiyatları ile)

• Gebze Yüksek Teknoloji Ens. GYTE-KOSGEB Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (2003-2006) 9.162.000 TL

• Gebze Yüksek Teknoloji Ens. Nano-Magnetizm Araştırma Merkezi (2009-2012) 13.685.000 TL

• İTÜ Nanobilim ve Nanoteknoloji İleri Araştırmalar Merkezi (2008-2011) 23.943.000 TL

• Bilkent Üniversitesi Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (1. Faz) (2005-2006) 14.395.000 TL

• Bilkent Üniversitesi Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi 2. Faz Altyapı Projesi (2007-2010) 33.737.000 TL

• Fatih Üniversitesi BiyoNanoTeknoloji Araştırma Laboratuarı (2008-2010) 7.479.000 TL

• Sabancı Üniversitesi Nano-Mikro Disiplinlerarası İleri Araştırma Merkezi (2009-2011) 28.566.000 TL

Umarım elimizdeki nanoteknoloji imkânlarını akıllı bir şekilde kullanabiliriz. Siz ne düşünüyorsunuz?

TOBB Üniversitesi’nden Erkan Aydın‘dan aldığım bir e-postayı sizlerle paylaşmak istiyorum.

TOBB ETÜ bünyesinde 2011 yılının sonunda Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği adı altında bir lisans programı kuruldu. Üniversite bünyesinde daha önce MNT (Mikro ve Nanoteknoloji) adı altında yüksek lisans ve doktora programları mevcuttu, artık lisans düzeyinde de Nanoteknoloji eğitim verilecektir. 2012-2013 eğitim öğretim yılında ilk öğrenciler alınacaktır.

TOBB ETÜ Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü (MBN) Türkiye’de lisans düzeyinde Nanoteknoloji eğitimi veren ilk bölüm olacaktır. MBN Türkiye’nin en büyük sivil toplum kuruluşu olan TOBB bünyesindeki sanayi firmaların yoğun talebi üzerine kurulmuştur. TOBB ETÜ MBN’de öğrencileri Malzeme Bilimi’nin temellerini çok iyi öğrenmenin yanı sıra çağımızın devrimi olan Nanoteknoloji’nin temellerini de özümseyeceklerdir. MBN mezunları Nanoteknoloji’nin ufuklarını kullanarak endüstrileşebilen ürünler ortaya koyabilecek birer mühendis olarak mezun olacaklardır.

Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü metal, yarıiletken, seramik, polimer, biyomalzemeler ve kompozit malzemelerin üretimi, karakterizasyonu, cihaz uygulamaları üzerinde çalışan, bunun yanısıra nano boyutta malzemelerin bilinen özellik ve davranışlarının değişimi ve nano-malzemelerin endüstriyel uygulamaları konularında faaliyet gösteren bir bilim ve mühendislik dalıdır.

Ders programına ulaşmak için tıklayınız.

9 Aralık 2011 tarihli Resmî Gazete’de Atatürk Üniversitesi Nanobilim ve Nanomühendislik Uygulama ve Araştırma Merkezi yönetmeliği yayınlandı. Merkezin amacı şu:

Merkezin amacı; Üniversitenin nanobilim, nanoteknoloji nanomühendislik konularında yürütülen bilimsel ve teknolojik çalışmaları yapmak için laboratuar imkanları hazırlamak, yeni yöntemleri, teknikleri kullanarak üstün özellikli yeni bilimsel ve teknolojik ürünler geliştirmek, Türkiye’nin bu alanda öncelikli konularını belirleyerek bu konularda çalışmalar yapmak, laboratuvar şartlarında bilimsel araştırmalar yaparak günlük kullanım alanı olan ürünleri geliştirmek, bunları endüstriye uygun hale getirecek araştırma faaliyetlerinde bulunmak ve Üniversitenin bu konularda araştırmalar yapan diğer birimleriyle işbirliği yapmak, geliştirilen bilgi ve ürünlerin kullanıcılara aktarılmasına katkıda bulunmak ve ulusal ve uluslararası işbirliği sağlamaktır.

Atatürk Üniversitesi’nin internet sitesinde şu an araştırma merkezi ile ilgili bir bağlantı yok, o yüzden merkezde hangi araştırmacılar çalışıyor, araştırma konuları neler bilemiyoruz.

Burak Ustaoğlu’ndan bir etkinlik ilanı geldi. Sakarya Üniversitesi Fizik Topluluğu’nun düzenleyeceği 2. Nanoteknoloji Günleri Etkinliğinin detayları aşağıda yer almaktadır:

05 – 06 Aralık 2011, Sakarya

Etkinlik Programı;

05 Aralık 2011 (Kültür ve Kongre Merkezi Salon 2)

* 14:00-14:30 Prof. Dr. Hatem AKBULUT (Sakarya Üniversitesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölüm Başkanı)
* 14:45-15:45 Prof. Dr. Bekir AKTAŞ (Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü Fizik Bölüm Başkanı)

Katılım ücretsiz olup, katılanlara sertifika verilecektir.

Bilkent Üniversitesi’nde Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi (UNAM) 2008′den beri faaliyet gösteriyordu ama aslında resmi adı “Ulusal Nanoteknoloji Araştırma Merkezi” değildi. Merkezin direktör yardımcısı Doç. Dr. Mehmet Bayındır birkaç yıldır merkezin adında “Ulusal” kelimesinin geçmesi için uğraştıklarını belirtmişti. Neden böyle bir ısrar var? Merkezin adı ulusal olursa, Türkiye’deki bütün araştırmacılar buradaki imkanları daha rahat kullanabilecek diye biliyorum. Yanlışım varsa lütfen düzeltin.

Dün (22 Ağustos 2011) Resmi Gazete’de merkezin yönetmeliği yayınlandı. Merkezin resmi adı “Bilkent Üniversitesi Ulusal Nanoteknoloji Merkezi”.

Yönetmeliğin çıkması için bile bu kadar vakit kaybetmeseydik keşke. Bakalım yönetmelik UNAM’ın işleyişini nasıl etkileyecek.

Merkezin amacı şöyle:

Ulusal Merkezin amacı; üniversitelerden, kamu ve özel sektörden gelen araştırmacılara Ulusal Merkez tarafından sunulan olanaklarla Türkiye’nin nanoteknoloji alanında araştırma potansiyelinin gelişmesine katkıda bulunmak, geliştirilen yeni teknolojilerle sanayi ürünlerimizin iç ve dış pazarlarda rekabet gücünün ve bunun sonucunda halkımızın refah seviyesinin artırılmasını sağlamaktır.

Benim merak ettiğim ise yönetmeliğe göre Bilim ve teknoloji kurulu ile Değerlendirme kurulu’nun hazırlayacağı raporlar.

Bilim ve teknoloji kurulunun görevlerinden bir tanesi şu:

“Her yılın sonunda toplanıp, o yıl içinde gerçekleştirilen Ulusal Merkezin çalışmalarını değerlendirmek ve değerlendirme sonuçları ile önerilerini Ocak ayı içinde Mütevelli Heyeti Başkanına, Rektöre ve Başkana sunmak”

Değerlendirme kurulunun da benzer bir görevi var:

“Her yılın sonunda, o yıl içinde Ulusal Merkezde yapılan bilimsel ve teknolojik faaliyetleri, Ulusal Merkezin yıllık programlarını ve orta dönem planlarını incelemek; gerekirse Ulusal Merkezin araştırma faaliyetleri alanında yeni konular önermek”

UNAM’ın sitesinin yayınlar kısmındaki Yıllık İlerleme Raporu bağlantısı ne zamandır boş idi. Bakalım Ocak 2012′de ilk raporlar sitede paylaşılacak mı.